Verslag Preventie Conferentie België Sportinnovatiecampus HOWEST (Brugge) 24 november 2016

#
De vierde editie van de Preventie Conferentie ging dit jaar door op de Sportinnovatiecampus van hogescholengroep HOWEST in Brugge. Niet toevallig, want de unieke bacheloropleidingen Toegepaste Gezondheidswetenschappen en Sport en Beweging worden aan HOWEST gedoceerd en dat sloot perfect aan bij het centrale thema van de Preventie Conferentie van dit jaar: beweging en voeding.

#

Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Jo Vandeurzen mocht de Preventie Conferentie in gang trappen. Hij verwees naar de Gezondheidsconferentie Preventie vanuit de Vlaamse Gemeenschap die op 16 en 17 december aanstaande in Gent zal doorgaan. Grosso modo zal het gaan over voeding, beweging en verslaving. "Die Gezondheidsconferentie moet het kader creëren waarin de Vlaamse bevoegdheid over preventie zich zal concretiseren op het terrein. Het resultaat moet een effectief beleid zijn voor een gezonde levensstijl en dan moet men op heel complexe processen kunnen inzetten. Levensstijl heeft te maken met de context en met de sociale invloeden op het individu en men moet ook rekening houden met onbewuste invloeden", aldus minister Vandeurzen. "Nudging is hierin een heel belangrijk begrip, namelijk hoe men mensen op een constructieve manier kan aanzetten om een positieve gezondheidskeuze te maken, zonder in negatieve boodschappen te vervallen." Tijdens de Gezondheidsconferentie zullen concrete gezondheidsdoelstellingen worden geformuleerd: "De conferentie eindigt met een strategisch plan om de gezondheidsdoelstellingen rond preventie te halen. Die doelstelling wordt vervolgens aan de regering en daarna aan het Vlaams Parlement voorgelegd. Het is een specifiek en uniek traject. Er is een groeiend draagvlak om inspanningen rond preventie tot een goed einde te brengen, Vlaanderen zal hiervoor gaan", aldus nog minister Vandeurzen.

#


Lectoren Barbara Plovie en Charlotte Van Tuyckom gaven respectievelijk tekst en uitleg over de twee unieke bacheloropleidingen die rond preventie draaien en die sinds kort aan HOWEST kunnen worden gevolgd: Toegepaste Gezondheidswetenschappen en Sport en Beweging. Barbara Plovie schetste de historiek van de opleiding Toegepaste Gezondheidswetenschappen. Dit curriculum ging voor de eerste keer van start in het academiejaar 2014-2015. De klemtoon van deze driejarige bacheloropleiding ligt op gezondheidspromotie en preventie, waarbij men streeft naar een duurzame gedragsverandering. Er is een sterke focus op coaching en communicatie. Afgestudeerde bachelors kunnen niet alleen een attest preventieadviseur 2 krijgen, maar ze kunnen overal worden ingezet, denk maar aan centra voor gehandicapten, rust- en woonzorgcentra, et cetera. "De opleiding Sport en Beweging werd voor de eerste keer in het academiejaar 2011-2012 georganiseerd", aldus Charlotte Van Tuyckom. Basis van deze bacheloropleiding is het profiel van bewegingsdeskundige in Nederland. Ook in Vlaanderen is er nood aan bewegingsdeskundigen, waarbij de focus niet op het sporttechnische aspect ligt, maar wel op het plezier en het beleven van bewegen en fysieke activiteiten. Afgestudeerden kunnen terecht bij mutualiteiten om gezondheidsadvies te geven, als beweegcoach in een wijkgezondheidscentrum, werken met senioren... of zelfs als zelfstandige bewegingsdeskundige.

#


Prof. Dr. Koen Kas gaf met internationale voorbeelden aan hoe voeding en beweging gelinkt zijn en hoe deze combinatie boeiende inzichten in preventie geeft. Innovatieve technologie kan preventie een handje toesteken, denken we maar aan apps die aan de hand van een foto van een gerecht het aantal calorieën kunnen berekenen. Of de gekende stappentellers. Of de wearables om de nek die aan de hand van de registratie van de kauwbewegingen kunnen achterhalen wat men achter de kiezen stopt. Of wat te denken van fietsen in het klaslokaal terwijl men naar de leraar luistert. Of een hogere rente op de rekening van klanten van een Russische bank wanneer die klanten dagelijks een aantal stappen halen. Zelfs Pokémon deed 30% meer mensen bewegen.

#


Prof. Dr. Ron Peters, als cardioloog verbonden aan het Academisch Medisch Centrum (AMC) in Amsterdam, stelde de resultaten van de Respons 2-studie voor. Hartpatiënten werden opgevolgd door een verpleegkundige die aan het behandelteam werd toegevoegd. Dankzij gestructureerde coaching rond gewichtsvermindering door een verpleegkundige bij patiënten uit de interventiegroep was er meer gewichtsverlies bij de interventiegroep dan bij de controlegroep. De gecoachte groep werd begeleid door Weight Watchers (om gewicht te verliezen) en door Philips DirectLife (voor het meten van beweging). Het coachprogramma moet vooral de patiënt ervoor behouden om achteruit te gaan, waarbij duidelijk is gebleken dat de inbreng van de partner en de motivering door een verpleegkundige heel belangrijk zijn.

#
Pieter Van Herck (VOKA Health Community) stond stil bij de pijnlijke realiteit op het terrein, namelijk dat slechts 1% van het gezondheidsbudget naar preventie gaat. Haaks daarop staat de wetenschap dat 80% van preventieve gezondheidsacties effectief én efficiënt zijn. VOKA Health Community stelde in september laatstleden op hun jaarlijkse congres het CASMA-model voor: Community Assisted Self Management, of hoe individuen met nudging, sociale ondersteuning en digitale innovatie tot preventie kunnen worden aangezet. Daarrond moet uiteraard een nieuw businessmodel komen en bijhorende innoverende financieringsmodellen om het plaatje te doen kloppen. Werk en gezondheid moeten samen kunnen gaan en hij pleitte voor een verregaande interactie met andere stakeholders, zoals arbeidsgeneesheren, controlediensten, adviserend geneesheren en ziekenfondsen.

#


Dr. Piet Vanthemsche, nationaal voorzitter van het Wit-Gele Kruis, besprak de problematiek van ondervoeding bij ouderen. Thuisverpleegkundigen zitten in een unieke positie om ondervoeding en sarcopenie op te sporen omdat ze de situatie bij de ouderen thuis perfect kennen en kunnen inschatten. De combinatie ondervoeding en sarcopenie speelt een rol in het ontstaan van frailty (broosheid). Zo komt de oudere vaak in een vicieuze cirkel terecht. Frailty is een klinisch relevant begrip, want het hangt samen met een verhoogd valrisico bijvoorbeeld en het is een voorspellende waarde voor nieuwe beperkingen. De screening naar frailty door thuisverpleegkundigen kan op een eenvoudige manier. Naar voeding toe kan het Wit-Gele Kruis nog meer de patiënten ondersteunen, en wellicht is een publiek-private partnership tussen de non profit en de social profit een mogelijke piste.

#


De eerste die een casus kwam voorstellen was zaakvoerder Jan Nottebaere van CureQuick. Heel wat mensen zien het niet zitten om voldoende te bewegen en pijn is een van de belemmerende factoren, bijvoorbeeld na een verstuiking. CureQuick-bandages hebben een ingebouwde micro-elektrische neuromusculaire stimulatie (MENS) om de pijn te milderen. De medische literatuur vermeldt de positieve effecten op pijn die tijdens studies werden opgetekend. Mutualiteiten, topsportclubs en andere geïnteresseerden hebben zich intussen bij CureQuick gemeld.

Communicatieverantwoordelijke Patricia Verstraete van Partena Ziekenfonds kwam één van de wettelijke taken van mutualiteiten toelichten, namelijk om aan gezondheidspromotie te doen. Partena zet daar heel wat op in en wenst te evolueren van een ziekenfonds naar een gezondheidsfonds. Daarom zet Partena geregeld gezondheidsacties op, zo ook de Suiker Reflex en de Suiker Test. De kennis over suiker en de negatieve gevolgen voor de gezondheid zijn bij de mensen onvoldoende gekend. Dergelijke websites en initiatieven moeten die kennis aanzwengelen. Meer dan 73.000 personen deden intussen de suikertest.

#
Aurelie Lampaert van de Diabetesliga stelde de haalbaarheidsstudie Halt2diabetes voor van een screening naar diabetes type 2, gevolgd door een interventie. De Diabetesliga staat niet achter een massale screening, maar ziet meer heil in een zinvolle screening bij hoogrisicopopulaties. De Halt2diabetes-studie moest enkel de haalbaarheid van een screening meten, niet de effecten. De veelbelovende resultaten werden op een congres na de Preventie Conferentie voorgesteld, maar wie erin geïnteresseerd is kan mailen naar preventie@diabetes.be.

Mathias Weemaels van Intelligent Motion ontwikkelde beweegtools om personen met een pijnproblematiek toch te laten bewegen. Door een analyse van de bewegingen en het observeren van waar de patiënt pijn heeft, kan worden achterhaald bij welke bewegingen de patiënt geen of minder pijn zal hebben. Door deze vernieuwende kijk op het menselijke lichaam en rekening houdende met eventuele pijnlijke beperkingen, is het toch mogelijk die mensen te laten bewegen.

#
Johan Lowette van de afdeling welzijn en preventiedienst van warenhuisgroep Colruyt beschreef twee experimenten binnen de groep. Zo introduceerde men de zit-en statafels voor de personen die in het contactcenter werken en werd er een coach ingezet om een half uur per dag tijdens de middagpauze de medewerkers aan te zetten een gezonde wandeling te maken. Beide interventies bleken effectief, maar ook hier was coaching noodzakelijk.

An Bogaert van de Katholieke Universiteit Leuven (KUL) kwam PortaAl voorstellen, dat voor klanten (bedrijven, organisaties, ...) projecten ontwikkelt om de sedentariteit van het mensen naar beneden te halen en aan te zetten tot meer beweging. Uiteindelijke bedoeling is ook om hier tot een definitieve gedragsverandering te komen. Ze geeft volmondig toe dat dit een werk van lange adem is en dat de negatieve effecten van het langdurig neerzitten duidelijker moeten worden uitgelegd.

#


Uit het rondetafelgesprek met dagmoderator Dr. Jan Van Emelen, Prof. Dr. Ron Peeters en Pieter Van Herck bleek - nog maar eens - hoe moeilijk en complex het is om aan de politiek en aan de overheden geld te vragen om in preventie te stoppen. Hoewel preventie op lange termijn gezondheidswinst oplevert en kosteneffectief is, hangt aan preventie ook een prijskaartje. Net daarom is het misschien verstandig om niet alles van de politiek te verwachten als het op preventie aankomt. Is het de bedoeling dat de overheid alles betaalt? Toch kan men er niet naast kijken dat in België het budget voor preventie in de zorg in vergelijking met andere Europese landen bijzonder laag is. Positief is echter wel dat op alle niveaus en vanuit alle hoeken actief rond preventie wordt gewerkt en dat men naarstig op zoek is naar financiële middelen om dit te implementeren. Intussen wordt de persoonlijke verantwoordelijkheid wat vaker benadrukt, terwijl het eveneens duidelijk is dat als de politiek niet met geld voor preventie over de vloer komt, de privésector dat ook niet zal doen. Van zodra de overheid dat wel doet, volgt de private sector automatisch. De nood aan private initiatieven is hoog, al was het maar voor verdere innovatie rond preventie. De bedrijfswereld heeft er ook alle baat bij om hierrond een actieve rol op te nemen en ervoor te betalen. Gezondheidscoaches kunnen een belangrijke rol spelen om tot een blijvende gedragsverandering te komen en het is daarom verantwoord dat ziekteverzekeraars hiervoor met een vergoeding over de brug komen. Tot slot kan deze problematiek rond de financiering van preventie niet worden losgekoppeld van de discussie voor de hervorming van de financiering voor de zorg. Idealiter wordt dit een mix van enveloppe- en prestatievergoeding en alle deelnemers hielden een warm pleidooi opdat de politiek hierin vlug een beslissing zou nemen.



Mogelijk gemaakt door